KONYA TARİHÇESİ

                                      ÇARŞI AĞALIĞINDAN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ'NE

 

                Osmanlı İmparatorluğu döneminde ilk kurulan belediyelerden olan Konya Belediyesi'nin kuruluşu hakkında kaynaklar hemen hemen hiç bilgi vermemektedir.
Konya'da ilk mahalli teşkilat 1830 yılında Çarşı Ağalığı (İhtisap Ağalığı) adı altında kurulmuştur.Bu teşkilatın 1876 yılında belediye teşkilatı haline dönüştürülmesiyle Konya ilk Beldiyesine sahip olmuştur. Konya Belediyesi'nin kuruluş tarihi olarak başka bir kaynakta ise 1868 yılı verilmekte ve Belediye Başkanı olarak Muhasebeci Rahmi Bey adı geçmektedir. Ancak bu kişinin görevden ayrılış tarihi 1869'dur. 1869-1876 yılları arasında herhangi bir Belediye Başkanı adına rastlanmadığından, Belediye'nin kuruluş tarihini 1876 olarak kabul etmek daha doğru olacaktır.
                Seyyahlar 1800 ve daha sonraki yıllarda Konya nüfusunu 15.000-20.000 arasında göstermiştir. 1853 yılında Konya'ya gelmiş olan Jeolog P.D. Techihatchef şehrin nüfusunun 22.500, 1890 yılında ise Seyyah M.Gine 44.000 olduğunu yazmaktadır.
1868 yılı salnamesi Konya nüfusunu 16.732, Sille ve Hatunsaray ile birlikte 17.649 olarak göstermektedir. 1884 salnamesine göre nüfus 40.795'tir. 1894 salnamesine göre ise, 9.205 hanede 42.318 Müslüman, 1566 Ermeni, 899 Rum olmak üzere 44.762'dir. Seyâhatnamelerin ve salnamelerin verdiği rakamlar Konya nüfusunun uzun yıllar 20.000-40.000 arasında olduğunu, fazla bir değişiklik göstermediğini, şehrin çeşitli nedenlerle gelişemediğini belirtmektedir. 

                  1927 yılında yapılan ilk nüfus sayımında şehir nüfusu, 47.286'dır.

 

1935 yılında yapılan nüfus sayımında nüfusun 52.093'e çıktığını görüyoruz. Bu yıllarda sağlık teşkilatının gelişmemiş olması ve kuraklık gibi nedenlerle nüfusun fazla artmadığı ileri sürülmüştür. 1923 yılında Belediye'nin bütçesi, 64.000 TL'dir. Belediye hizmet sahası 110 km²'dir. Şehirde elektrik yoktur ve içme suyu, Su Komisyonu tarafından işletilmektedir. Bu yıllarda Belediye ile ilgisi yoktur. İçme suyu olarak Çayırbağı Kaynağı suyu mevcuttur. 1923 yılında Belediye Teşkilatı ve personel durumu:

 

 

Meclis üyesi

12 kişi

 

İdari İşler

1 Muhasebeci, 12 Başkan, 2 Katip

 

Fen İşleri

1 Fen Memuru

 

Sağlık İşleri

1 Doktor, 1 Aşı Memuru, 1 Ebe

 

Temizlik İşleri

1 Memur, 10 Hademe, 1 Bekçi, 1 Ahırcı

 

Zabıta İşleri

1 Müfettiş, 1 Müfettiş Muavini, 9 Kolcu (Zabıta Memuru)

 

 

 

 

              1924 yılında şehre Mukbil ve Beypınarı içme suları getirilmiştir. 1926 yılında Konya Belediyesi, 831 sayılı kanun gereği şehrin su tesisatını devralmıştır. Yine 1926 yılında Atatürk Anıtı dikilmiştir. 1924-1925 yıllarında Belediye İtfaiye Teşkilatı kurulmuştur. Dere Hidroelektrik Santralı inşa edilmiş ve genel aydınlatma yapılmıştır (1929). Belediye, 1931 yılında 16.200 hektarlık sahada 47.286 kişiye hizmet vermekteydi.
              Şehirde 123 mahalle vardı. Belediye Meclisi 30 kişi, hizmet sahası 110 km² idi. 1942'de şehrin ilk planı yapıldı.1937'de İtfaiye Teşkilatı motorlu araçlarla kısemn teçhiz edilmiştir.
              Yine bu devirde Belediye mezbahası inşa edilmiş, Dutlu içme suyu 01.06.1937 tarihinde şehir şebekesine bağlanmıştır. Ayrıca büz fabrikası yapılmıştır.


             1945 yılında mahalle muhtarlıkları ihdas olunarak mahalle mümessillikleri kaldırılmış ve mahalle işlere Belediye'den alınmıştır. 1946'da temizlik işleri motorize olmuştur. 7 Mayıs 1946'da Konya Elektrik A.Ş. tasfiye edilerek Konya Belediyesi tarafından katma bütçeli Elektrik, Su, Otobüs (ESO) İşletmeleri kurulmuştur. 1926'dan 1946'ya kadar Konya Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü'nce yürütülen şehir içme suyu işleri 1946 yılında ESO'ya devredilmiş, 1949 yılında Eski Meram Yolu'nda dizel elektrik santralı inşa edilerek işletmeye açılmıştır. 1950 yılında asfalt inşaatı başlamış, ilk asfalt yol Meram yolu olmuştur.

              1952 yılında şehirdeki asfalt yol 28.000 m²'dir. 1946 yılında 4 otobüs ile İstasyon ve Meram semtlerine şehir içi yolcu nakline başlanmıştır. Konya Belediyesi'nin 1953-1962 yılları arasındaki on yıllık bütçesinin toplamı yaklaşık 55.000.000 TL. ve on yıllık yatırımın bütçeye oranı % 32'dir. Belediye hizmet alanı 162 km²'dir. 1962 yılı sonunda şehir kanalizasyon şebekesinin uzunluğu 16.308 metreye, asfalt yol miktarı 426.403 m²'ye ulaşmıştır.

                                                                                              

                                                                     GERİ          İLERİ